โรคอ้วน ตอน ความหมาย สาเหตุและอันตราย

โรคอ้วนหรือโอเบซิตี้ มีค่าดัชนีมวลกายเท่าไหร่จึงเรียกว่าอ้วน? แล้วสาเหตุของความอ้วนเกิดจากอะไรได้บ้าง? เมื่อเป็นโรคอ้วนจะเสี่ยงต่อการเกิดโรคอะไรบ้าง? โปรดติดตามในสื่อความรู้ชุดนี้ค่ะ...

โรคอ้วน หรือโอเบซิตี้ (Obesity) หมายถึง การที่ร่างกายมีการสะสมไขมันจนทำให้มีน้ำหนักเกินกว่าปกติ ดูง่ายๆจากค่าดัชนีมวลกาย หรือค่าบีเอ็มไอ (BMI)มากกว่า 25กิโลกรัมต่อเมตรยกกำลังสอง
การสะสมไขมันมี2 ลักษณะ
ลักษณะแรกเป็นการสะสมของไขมันบริเวณเอว หรือบริเวณช่องท้องมาก เรียกว่า มีรูปร่างแบบแอนดรอยด์(Android) หรือแบบแอปเปิ้ล (Apple shape) มักพบรูปร่างแบบนี้ในผู้ชาย
ลักษณะที่สองเป็นการสะสมของไขมันบริเวณสะโพก ที่เรียกว่า รูปร่างแบบไกลนอยด์(Gynoid) หรือแบบลูกแพร์หรือชมพู่ (Pear shape)มักจะพบในผู้หญิง
รูปร่างอ้วนลักษณะแรกคือแบบแอปเปิ้ล มีความเสี่ยงของโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวานมากกว่าแบบชมพู่
สาเหตุของความอ้วนมีสาเหตุดังนี้

  • การได้รับพลังงานจากอาหารมากเกินความต้องการของร่างกายโดยเฉพาะอาหารประเภทไขมัน แป้ง และน้ำตาล หรือแม้แต่แอลกอฮอล์ที่มีพลังงานสูง เช่น เหล้า ไวน์ เบียร์
  • ขาดการออกกำลังกาย หรือผู้ที่เคลื่อนไหวร่างกายน้อย เช่น ผู้ที่ทำงานนั่งโต๊ะ หรือทำงานบ้านโดยใช้เครื่องผ่อนแรง
  • สาเหตุจากกรรมพันธุ์ คือเมื่อพ่อแม่ อ้วน ลูกก็มักจะมีโอกาสอ้วนด้วย
  • พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่ถูกต้อง
  • วิถีการดำเนินชีวิต เช่น มีงานเลี้ยงรับรองเป็นประจำ กินอาหารที่มีพลังงานสูงๆ เกินความจำเป็น เช่น พิซซ่า เค้ก โดนัท น้ำหวาน น้ำอัดลม
  • โรคบางชนิด เช่น ต่อมธัยรอยด์ ทำงานน้อยกว่าปกติ สมองส่วนฮัยโปธาลามัส (hypothalamus) ถูกทำลาย ทำให้การควบคุมความหิวและความอิ่มเสียไป
  • ยาบางชนิด เมื่อกินแล้วทำให้เกิดความอยากอาหารเพิ่มขึ้น เช่นยาสเตียรอยด์ เป็นต้น

  • การประเมินความอ้วนด้วยตนเอง
      สามารถประเมินได้ง่ายๆโดยใช้เกณฑ์ที่เรียกว่า ดัชนีมวลกายหรือ บีเอ็มไอ (BMI)
    โดยการนำน้ำหนักตัวที่มีหน่วยเป็นกิโลกรัมมาหารด้วยส่วนสูงที่มีหน่วยเป็นเมตรยกกำลังสองค่า บีเอ็มไอ (BMI) มีหน่วยเป็นกิโลกรัมต่อเมตรยกกำลังสองค่ะ ซึ่งหากค่ายิ่งสูงความเสี่ยงเรื่องปัญหาสุขภาพยิ่งสูงตามไปด้วย
    BMI = น้ำหนัก (กิโลกรัม) / ส่วนสูง (เมตร)2
    เกณฑ์ดัชนีมวลกาย (BMI) ของคนเอเชีย


    BMI (กก./ม2)

    ภาวะน้ำหนักตัว

    น้อยกว่า 18.5

    น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์

    18.5 – 22.9

    สมส่วน

    23.0 – 24.9

    น้ำหนักเกิน

    25.0 – 29.9

    โรคอ้วน

    มากกว่า 30

    โรคอ้วนอันตราย


    หากค่าที่ได้อยู่ระหว่าง 18.5 – 22.9 ถือว่าเรามีน้ำหนักสมส่วนตามเกณฑ์ของคนเอเชียค่ะ
    หากค่าบีเอ็มไอ (BMI) น้อยกว่าช่วงที่กำหนดดังกล่าวถือว่ามีรูปร่างที่ผอมไปค่ะ และถ้าหากว่าค่าบีเอ็มไอ (BMI) มากกว่าเกณฑ์ก็จะถือว่ามีน้ำหนักที่เกินเกณฑ์และถ้ามากกว่า 30 ขึ้นไปจะถือว่าเป็นโรคอ้วนอันตรายซึ่งควรต้องรับการรักษาค่ะ
    โรคอ้วนถือเป็นโรคเรื้อรังที่สร้างปัญหาให้กับสุขภาพ และยังเสี่ยงต่ออันตรายจากโรคร้ายต่างๆที่จะมากับความอ้วน ได้แก่ โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบ  โรคเบาหวาน โรคมะเร็ง โรคหยุดหายใจขณะหลับ โรคไขข้อเสื่อม โรคเก๊าต์ โรคนิ่วในถุงน้ำดี

    เอกสารอ้างอิง
    - บทความโรคอ้วน. กรมอนามัย. http://nutrition.anamai.moph.go.th.on 18 May 2012.
    -Clinical Nutrition. Obesity.WeerapanKhovidhunkit,MD,PHD. Chulalongkorn University.